( * ( ذلِكُمْ بِأَنَّه إِذا دُعِيَ اللَّه وَحْدَه كَفَرْتُمْ وَإِنْ يُشْرَكْ بِه تُؤْمِنُوا ) * ) . آرى هر جا سخن از توحيد و پاكى و تقوا و فرمان حق بود چهره در هم مىكشيديد ، و هر جا از كفر و نفاق و شرك و آلودگى سخن به ميان مىآمد خوشحال و شادان مىشديد ، و به همين دليل سرنوشتى غير از اين نداريد . در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه اين پاسخ چگونه با در خواست بازگشت به دنيا ارتباط پيدا مىكند ؟ ولى تعبيرات آيه بيانگر اين واقعيت است كه اين گونه اعمال آنها مقطعى و موقتى نبود بلكه دائما چنين بودند ، لذا اگر باز گردند همين برنامه را ادامه خواهند داد و اين ايمان و تسليم در قيامت جنبه اضطرارى دارد نه واقعى ، بعلاوه اعتقاد و اعمال و نيات گذشته آنها ايجاب مىكند به طور مخلد در دوزخ باشند ، با اين حال بازگشت به دنيا امكان پذير نيست . به هر حال اين وضع مخصوص كسانى است كه كفر و شرك و گناه در وجود آنها ريشه دوانده ، همانها كه به گفته قرآن از شنيدن نام خداى يگانه مشمئز مىشدند ، و از شنيدن نام بتها شادمان ، « وَإِذا ذُكِرَ اللَّه وَحْدَه اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ وَإِذا ذُكِرَ الَّذِينَ مِنْ دُونِه إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ ( زمر - آيه 45 ) . اين اختصاص به عصر پيامبر ص ندارد در زمان ما نيز كوردلانى هستند كه از ايمان و توحيد و تقوا گريزانند و هر جا بوى كفر و نفاق و فساد به مشام برسد به آنجا رو مىآورند . لذا در بعضى از روايات اهل بيت ع اين آيه به مساله « ولايت » تفسير شده كه بعضى از شنيدن آن ناراحت مىشوند ، و از شنيدن نام مخالفان آنها شاد ( روشن است كه اين تفسير از قبيل تطبيق كلى بر مصداق است نه انحصار تمام مفهوم آيه در اين مصداق ) .